Skip to content

twee gedeelten?

Dit is het tweede deel van een serie over de dood en het dodenrijk. Klik hier voor het eerste artikel.

Het idee dat het dodenrijk uit twee gedeelten bestaat is ontleend aan de passage in Lukas 16 over de rijke man en de arme Lazarus. Jezus vertelt hier het verhaal van de rijke man die na zijn dood de arme bedelaar Lazarus, die hij in zijn leven had gekend, zag zitten in de schoot van Abraham. Hij zelf onderging helse pijniging in het dodenrijk. De rijke man probeerde Abraham over te halen Lazarus te sturen om hem wat verkoeling te geven, maar dat was niet mogelijk. Hij had in zijn leven alle goeds al ontvangen. En bovendien: “er is tussen ons en u een onoverkomelijke kloof” (vs. 26). Daar heb je de splitsing. Twee doden, twee gedeelten en een grote kloof in het midden. Het ene deel is aangenaam, het andere pijnlijk. Je zou haast denken dat het dodenrijk er écht zo uit ziet.

Maar laten we eens kijken wat er aan dit gedeelte vooraf gaat. In hoofdstuk 14 begint Jezus aan een serie gelijkenissen. We weten dat dat Jezus’ gebruikelijke manier was om de schare toe te spreken (Mat. 13:34). In de gelijkenissen figureren de Farizeeën en de zondige scharen. En elke gelijkenis is heftiger dan de vorige. Na deze gelijkenissen volgt de geschiedenis van de rijke man en de arme Lazarus. Of is het geen geschiedenis?

Laten we voor nu nog even aannemen dat de verhandeling echt gebeurd zou zijn. Dan zouden we de woorden als letterlijke realiteit moeten nemen. Dat roept een stortvloed aan vragen op, zoals ik hieronder zal laten zien. De woorden moeten bevestigd kunnen worden door andere bijbelpassages die over dood en hiernamaals gaan. Ik zal je enkele bijbelpassages tonen die maar moeilijk te verenigen zijn met deze voorstelling van zaken.

Je kunt je na het lezen van de passage een aantal dingen afvragen. De rijke man wordt van geen enkele zonde beschuldigd. De passage vermeldt alleen dat hij rijk is. Ga je naar de hel omdat je rijk bent?

Andersom: Lazarus is arm. Of hij rechtvaardig of gelovig is wordt niet gezegd. Ga je naar de hemel omdat je arm bent?

De rijke man wordt begraven terwijl Lazarus meteen naar Abrahams boezem wordt gebracht. Waarom dit verschil? En waarom gaat Lazarus naar Abrahams boezem in plaats van naar de hemel?

De mensen in de hemel kunnen de stakkers in de hel zien aan de overkant van de kloof. Stel je een moeder voor van een ongelovig kind. Kan deze moeder ooit gelukkig zijn als ze haar eigen kroost ziet lijden?

De mensen in de hel kunnen een gesprek voeren met degenen aan de overkant. Ik weet niet of je wel eens afbeeldingen of voorspiegelingen van de hel hebt gezien of gehoord. Meestal wordt een situatie geschilderd waar mensen pijn lijden die vele malen erger is dan geopereerd worden zonder verdoving, gekookt worden in olie of gevild worden met een kaasschaaf. Kun je je voorstellen dat je met iemand praat terwijl je zoiets ondergaat?

Openbaring vertelt ons dat eens alle ongelovige doden zullen worden opgewekt om geoordeeld te worden bij de Grote Witte Troon. Dat is voor sommige mensen duizenden jaren na hun dood. En als we deze passage letterlijk zouden nemen, zouden deze mensen al die tijd voor het oordeel al onophoudelijk zijn gekweld. Nog voordat hun vonnis is geveld! In een menselijk rechtssysteem is dat ondenkbaar. Zullen we de Rechtvaardige Rechter dan wel zo’n rechtsgang aanmeten?

Hoe dan ook, dit zijn slechts speculatieve vragen met hier en daar een beroep op het voorstellingsvermogen. Ze gaan allemaal over dingen die er niet staan. En al is het zo dat wat niet vermeld staat vaak net zo belangrijk is als wat er wél staat, een antwoord op deze vragen is moeilijk te geven. Gelukkig hoeft dat ook niet, want we kunnen aan de slag met wat er wel staat.

In de bijbel staat namelijk meer dan eens dat de dood heel wat anders is dan we hier voorgespiegeld krijgen. We lezen in deze passage van doden die zich bewust zijn van hun dode staat. Maar het Oude Testament vertelt ons juist dat de doden zich niets bewust zijn (Pred. 9:5,10, Job 14:11-14, Ps. 6:5, Ps. 30:10, Ps. 146:4). Dat geeft te denken. En ook in het Nieuwe Testament wordt de dood voorgesteld als een niet-leven. Soms figuurlijk als slaap of ontslapen, of zelfs om ongelovigen mee te beschrijven, maar dit is beeldspraak. Een tekst waar dood letterlijk en heel duidelijk in contrast wordt gezet met leven is te vinden in Openbaring:

De overige doden werden niet weder levend, voordat de duizend jaren voleindigd waren. – Op. 20:5

De doden zijn dus niet levend. En dat maakt alle vragen die we hierboven hebben gesteld simpelweg ongeldig. De voorstelling kán geen geschiedenis zijn, want dan zou de bijbel zichzelf tegenspreken. Maar wat wilde Jezus dan wel vertellen? Waarom dan toch deze voorstelling van zaken?

Jezus gaf, voordat hij over de rijke man en de arme Lazarus begon te spreken, een gelijkenis over een onrechtvaardige rentmeester. De Farizeeërs in het gehoor van Jezus wisten zich aangesproken (Luk. 16:14). Jezus richt zich daarna dan ook volledig op deze bijbelgeleerden en berispt ze voor hun omgang met het Woord van God (Luk. 16:17,18). De Farizeeërs hadden namelijk zo’n traditie opgebouwd dat ze het Woord van God krachteloos hadden gemaakt (vergelijk Mat. 15:6). De toestand van de doden was één zo’n traditie die Jezus hier aan de kaak stelde. Hij gaf hun een koekje van eigen deeg.

De Farizeeërs begrepen heel goed dat zij de rijke man waren die gekweld werd in het dodenrijk. En Abraham, waar ze zo graag van opgaven (Luk. 3:8), bleek hen niet te willen ontvangen. Ze zaten aan de andere kant van hun voorvader. En om het nog erger te maken, Abraham berispte hen met dezelfde boodschap als Jezus: Zij hebben Mozes en de profeten, naar hen moeten zij luisteren. (Luk. 16:29). De rijke pleit dat een opgestane dode wel indruk zal maken, maar Abraham is resoluut: Indien zij naar Mozes en de profeten niet luisteren, zullen zij ook, indien iemand uit de doden opstaat, zich niet laten gezeggen (Luk. 16:31).

Neem nu de naamgenoot van de arme man: Lazarus, de vriend van Jezus (Joh. 11). De apostel Johannes vertelt dat hij vier dagen heeft doorgebracht in het dodenrijk (Joh. 11:17). Als er één gelegenheid is waar je een verslag zou verwachten van hoe het is om dood te zijn, is het deze. Maar de bijbel rept er met geen woord over. Waarom? Lazarus had niets te vertellen. Hij was dood, niet levend. Had hij wel gesproken over een bewustzijn na de dood, dan had hij de tradities van de Farizeeërs kunnen bevestigen. Ze zouden hem op handen hebben gedragen. Maar wat lezen we: ze wilden hem doden (Joh. 12:10).

Er is nog veel meer over de passage van de rijke man en de arme Lazarus te vertellen, maar dat doe ik binnenkort in een apart artikel (ondertussen hier verschenen). Voor nu is dit voldoende. Dood is dood. En dus niet levend. Dus we hoeven ons niet af te vragen hoe het er voor de doden zal uit zien, of er twee gedeelten zijn, wat de doden kunnen zien, ruiken, horen of ervaren. In het dodenrijk is niks te be-leven

  1. pietsje / jan 30 2012

    Hoi Goswin,

    Wat heb je dit mooi onder woorden gebracht, bedankt.
    Gods Woord heeft ook mij hiervan overtuigt, ik geloof nú ook dat de dood een toestand van onbewustzijn is, de vergelijking met slapen is een prachtig beeld, want als je slaapt weet je n.l. ook niets meer, je bent helemaal van de Wereld en de volgende ochtend wordt je gewoon weer wakker, je staat op in een Nieuwe Dag, hopelijk weer helemaal fris en fruitig.
    Op grond van wat Gods Woord over deze dingen zegt, geloof ik nú ook dat dit zo is met de dood en voor de één begint die Nieuwe Dag bij bij de Wederkomst van onze Here Jezus Christus 1 Thess 4:15-18 en voor de ander begint die Nieuwe Dag bij de Witte Troon Openb 20:11-14 en Prijs de Heer, want God onze Vader gaat alles weer met ZichZelf Verzoenen, hetzij wat op de aarde, hetzij wat in de hemelen is Colozenzen 1:20.
    In 1Cor15:28 staat dat God weer alles in allen zal zijn, dat is toch echt SUPER.
    Wat hebben wij toch een Geweldige Goede Liefdevolle Vader in de Hemel die ons nú, Zijn Blijde Boodschap van Genade aanbied, we hoeven alleen maar Zijn Woord/Belofte te vertrouwen is dat niet geweldig, ik ben Vader God zo ontzettend dankbaar.

    Groetjes Pietsje.

  2. pietsje / jan 30 2012

    Hier volgt nog even een correctie op wat ik schreef over dat God Zichzelf met alle dingen gaat Verzoenen Col 1:20, deze gebeurtenis vind niet plaats in de toekomst, maar heeft plaats gevonden in het verleden, 2000 jaar geleden stierf Jezus Christus aan het kruis op Golgotha, toen heeft God Zichzelf met alle dingen Verzoend door het Bloed van Christus Jezus, het is Volbracht.

  3. goswindeboer.nl / jan 30 2012

    he Pietsje

    Bedankt voor je reacties. Wat is het groots he! Het zal nog even duren voordat we zover zijn, maar het zal gebeuren. Want God werkt daar naartoe. En daar is Hij goed in.

    Een kleine blikverruiming op jouw commentaar op Kol. 1:20. In de Concordante Vertaling (hier online te lezen) wordt de verleden tijd als een tegenwoordige tijd weergegeven. Een soort voortdurend proces. Dit heeft met een Griekse werkwoordsvorm te maken. Detail, maar misschien wel belangrijk.

    NBG: en door Hem, vrede gemaakt hebbende door het bloed zijns kruises, alle dingen weder met Zich te verzoenen, door Hem, hetzij wat op de aarde, hetzij wat in de hemelen is.
    CLNT: and through Him to reconcile all to Him (making peace through the blood of His cross), through Him, whether those on the earth or those in the heavens.

    Dus het verzoenen gaat nog door, door middel van het vrede maken. Niet iedereen heeft op dit moment vrede met God, en dus niet iedereen is verzoend. Er is nog boosheid en vijandschap. Maar God is vrede makende. Eens zal alle vijandschap hebben afgedaan.

  4. Thamara / jan 30 2012

    Hoi Goswin,
    Bedankt voor je blog!
    Heel verhelderend. Want deze gelijkenis komt nogal eens geregeld aan bod.
    Godzijdank dat Hij alles in Zijn hand heeft en redder is van ALLE mensen! 😀
    Groetjes,
    Thamara

  5. othmar prosje / feb 12 2012

    zo heey super helder als je zo dit leest dan kun je al zien dat alles nu al verandert moorden en geweld iedereen moord elkaar uit wa vreselijk is maar de duivel die maakt nu ellende waar dan ook het zal gebeuren dat God strax ons verwelkomt in een prachtig Koningkrijk en dan rijk zijn van liefde.

    mooie blog Goswin Gods zegen maat groetjes othmar prosje

reageer