Skip to content

RE:post 9 – anders

Dit is het negende deel in de RE:post serie. Klik hier voor eerste aflevering over de vrije wil.

Ik heb al acht lijvige artikelen gelanceerd met grepen uit mijn communicatie achter de schermen, en nog zijn niet alle hoogtepunten genoemd. Deze aflevering richt zich weer wat meer op de scherpe kant van de kritiek. Die van de bezorgdheid en de daarmee gepaard gaande emoties. De toon van de schrijvers is soms scherp, en mijn antwoorden niet minder. Maar lees ze met in het achterhoofd de bezorgdheid waar de bewogenheid en soms de boosheid uit voortkomen.

Zeker, ‘kennis’ van de Schrift is essentieel, maar de websites waar jij waarschijnlijk met name op googlet, grossieren in noviteiten, spitsvondigheden en nieuwe interpretaties, met een beroep op ‘schriftkennis’ en ‘gezond verstand’, zonder dat een beroep wordt gedaan op 21 eeuwen theologisch wetenschappelijk onderzoek. Vergeet niet dat er honderdduizenden geleerden zijn geweest (en nog zijn) die dagelijks de schrift onderzoeken, of dat nu in de kerk / gemeente is of aan theologische opleidingen, en dat het een gotspe is als je ‘op eigen houtje met een paar gelijkgezinden’ een rariteitenkabinet begint, zonder je te verantwoorden tegen al het materiaal, en zonder er ook maar blijk van te geven dat materiaal te hebben bestudeerd.

Je schetst een beeld van de alverzoening alsof het een puist op het verder gave gelaat der godgeleerdheid is; een vrijpostige voorstelling van zaken door amateurtheologen die liever anders zijn dan de doorsnee, en de bijbel laten buikspreken om hun alternatieve zienswijzen te ondersteunen. Hiermee wek je de suggestie dat de kerk der eeuwen een voortschrijdend inzicht en achting voor het Woord van God heeft tentoongespreid. Alsof 21 eeuwen bijbelvorsen een uniform en algemeen gedragen gedachtengoed heeft opgeleverd. De pakweg 30.000 denominaties lijken mij juist eerder te communiceren: “wij weten het eigenlijk ook niet precies”. Sterker nog, de academies waar jij zo hoog van opgeeft, produceren tegenwoordig soms zelfs god-loze theologen die het niet-weten als een deugd etaleren!

Jij weet net zo goed als ik dat binnen het geaccepteerde christelijke gedachtengoed evenveel onverenigbare Godsbeelden bestaan als erbuiten. Ik noem de twee meest gepredikte, te weten de God die almachtig is, die doet wat Hij wil en redt wie hij kiest, en zich niet ter verantwoording laat roepen voor de hellegang van de rest. De andere God wil helemaal niet dat er iemand naar de hel gaat, maar is voor de bevrediging van zijn verlangens afhankelijk van de keuzes van zijn schepselen. In ieder geval loopt het slecht af met de mensen die niet ‘in de club’ zitten, door Gods beschikking of hun eigen keuzes, en na hun dood is er niets meer wat God wil of kan doen. Ik chargeer, maar dit is in essentie waar het op neer komt. Vind je het niet frappant dat na al die eeuwen theologie het samenbindende element van de kerken niet een uniform Godsbeeld is, maar een bijna universeel geloof in de hel? De kerkgeschiedenis is allesbehalve Gods trofeekast, en dat weet je best.

Jouw hoofdargument laat zich volgens mij als volgt verwoorden. Wie ben jij en de weinigen met jou om te menen dat je het licht hebt gezien en al de andere gelovigen in de loop der eeuwen in het duister hebben getast. In geen enkele officiële instantie wordt enig gedachtengoed dat jij onderzoekt onderwezen.

Ik ben met je eens dat de getallen overweldigend zijn. Ik voel me dan ook niet comfortabel aan (of buiten) de rand. Ik ben op mijn hoede en onderzoek de schriften om te zien of deze dingen zo zijn, met de capaciteiten die mij gegeven zijn. Maar de kerkhistorie en de algemene processen van eenswording die haar hebben getekend zouden jou net zo min op je gemak moeten laten voelen binnen de bakens. De grootte van je gevolg bepaalt niet je gelijk – kijk maar naar de Islam. Ik bespeur een zekere mate van berusting in de verstandelijke vermogens van jouw voorgangers. Maar nergens in de bijbel wordt gevraagd naar andermans geloof. Het gaat erom wat jij doet met de godgeblazen openbaring aangaande Jezus Christus. Jouw geloof in het voldongen feit dat Hij gestorven is voor onze zonden, naar de Schriften, en dat Hij is begraven, en dat Hij is opgewekt ten derden dage, naar de Schriften (1 Kor. 15:3,4) bepaalt jouw eeuw-ige bestemming. Ik geloof daarnaast ook dat dankzij Jezus we allen zullen levendgemaakt worden, maar ieder in zijn eigen rangorde (Christus eerst, daarna die van Christus zijn bij zijn komst, daarna het einde… [1 Kor 15:22-24]). Ik denk dat het voor allen een overweldigend einde zal zijn, wanneer God eindelijk aan iedereen het geloof zal geven (Jes. 45:23, Rom. 14:11).

Jouw bewering dat de kerk van alle eeuwen het universalistische gedachtegoed altijd heeft afgewezen is onjuist. Als de bronnen die ik tot nu toe heb geraadpleegd kloppen, waren in de eerste eeuwen vier van de zes theologische scholen universalistisch in leer (Alexandria, Antiochië, Caesarea en Edessa of Nisibis), één leerde voorwaardelijke onsterfelijkheid (Ephese) en één droeg de eindeloze straf uit (Carthage of Rome). Dat de kerk uiteindelijk in de zesde eeuw, onder het bewind van Justinianus heeft gekoersd op de kerkleer die de goddelozen voor eeuwig verdoemt mag jij een verworvenheid van de kerk noemen. Mijn gedachten laten zich raden. Er is sindsdien inderdaad altijd slechts een minderheid van gelovigen geweest die de uiteindelijke redding van allen beleed. In de bijbel werkt God altijd met de kleine groep, maar dat draag ik toch ook niet als argument aan voor mijn gelijk. Dus nogmaals: wat doen aantallen er toe.

Je dicht mij een hang naar spitsvondigheid toe. De ontdekkingen zijn dan misschien opmerkelijk, maar naar mijn idee niet gekunsteld. Meestal komt het er op neer gewoon de bijbel te laten spreken zoals het er staat. Inderdaad vaak zonder theologisch-historische inbedding. Dat dit allerlei merkwaardige vondsten oplevert is zeker opmerkelijk, maar of dat voor of juist tegen de theologische historie pleit laat ik aan jouw oordeel over.

Uiteraard bepaalt het aantal bronnen niet of iets waar is of niet, maar als enkelingen een uitleg etaleren die afwijkt van de gangbare, dan moet dat tot voorzichtigheid manen. Maar ik krijg steeds weer het idee, dat gedachtengangen een keuze zijn, vóór de ene en tegen de andere visie(s). En dan gaan jullie af op de uitleg zoals je die in je bronnen leest.

Je noemt dat ik me beroep op een beperkt aantal bronnen. Dit is inderdaad wat mijn website suggereert, maar dat zijn geenszins de enige plaatsen waar ik mijn oor te luisteren leg. Het leek me alleen voor een lezer niet verhelderend een hele lijst weblinks gepresenteerd te krijgen, dus ik heb slechts de meest leesbare vermeld. Maar het zijn niet de bronnen die ons blikveld vernauwen, maar het Godsbeeld dat we zijn gaan geloven vernauwt het aantal beschikbare bronnen. We zijn gaan geloven dat Gods plannen zullen slagen en dat Hij heel de mensheid op het oog heeft. Geen schepsel zal Hem uiteindelijk een strobreed in de weg kunnen leggen. Dat is de bril waarmee we de bijbel zijn gaan lezen. Er zijn maar weinig websites te vinden die dat Godsbeeld delen.

Ik zie dit zeker niet als een “wat afwijkende mening”, maar als een benadering van het evangelie die onverenigbaar met de visie van de gemeente.

We verschillen over de reikwijdte van Jezus’ reddingswerk, maar maakt ons dat oneen? Zijn het echt de vrije wil en de hel die de ware christen onderscheidt, of is het Christus? Begrijp ons goed, uiteengroeien is ook niet onze wens. Maar volgt op het koesteren van alternatieve ideeën onherroepelijk verwijdering? We nemen de uitgesproken zorg serieus, maar we kunnen de ontwikkeling van ons denken niet ongedaan maken. We zien dingen nu anders, en ze ont-zien kan niet.

Kom toch terug! Je hebt altijd een fascinatie voor bijzonderheden gehad. Je laat je teveel meeslepen door oorstrelende verhalen, gewoon omdat ze anders zijn dan je gewend bent.

Je schildert onze oprechte zoektocht af als een aandoening. Een dwangmatige zucht naar scherpzinnigheid. Maar je weet net zo goed dat de theologie die uiteindelijk leidt tot de algemene christelijk kreet: “kies dan heden…” ook naar planken vol theologische werken verwijst heeft om grond te krijgen. Geen kinderspel, maar hooggeleerde fijnslijperij. Ons omdenken klinkt ingewikkeld omdat het de interpretaties in dat fundament, die theologie, herziet. Maar het resulterende credo is simpel, meer nog dan voorheen: God kan alles. Geen mensenwil trotseert de Schepper. Zijn arm is niet te kort, Zijn liefde niet beperkt.

Van onderaf bekeken zeggen wij met je mee: “kies dan heden…”, maar van bovenaf bezien zegt Jezus: “niemand kan tot Mij komen tenzij het hem van de Vader gegeven zij”. Onze keus is het gevolg van Vader’s initiatief. Hij heeft de regie in handen. Wij weten niet wie Hij trekt en wanneer, dus wij kunnen aan ieder de keuze voorhouden. Maar wanneer de boodschap bodem vindt, is het niet omdat die persoon gekozen heeft, maar omdat God gegeven heeft.

Je bent verstrikt geraakt in een duivelse leer! Wie heeft jullie betoverd?

Het is niet een leer die we najagen, maar een Heer! Je suggereert dat wij verstrikt, dat is gevangen en verblind zijn geraakt. Maar dat is niet het geval. Ons zicht op de gebruikelijke leer is niet vertroebeld. Wij zien niet wazig door een web van leugens. Wij zien wijder. Wij zien een God die wel eens groter kon zijn dan ons altijd is geleerd. Een God voor Wie niets onmogelijk is. Dat Godsbeeld weegt voor ons zwaarder dan de meerderheidsstem.

Maar wat me steekt is dat je “van boven schrijft”. Dat is denk ik de beste manier om het te omschrijven. Er zijn meer die dat doen. Maar je weet dat de gedachten die we koesteren allesbehalve een nieuwerwetse humanistische knuffeltheologie is. Dit is gedachtegoed dat teruggaat tot de eerste kerkvaders en daarvoor. Andere ideeën hebben een grotere stem gekregen in de loop der eeuwen, maar is dat terecht? Je citeerde Paulus, die juist de meeste passages over de redding van allen heeft geschreven. Is het niet merkwaardig dat hij nergens rept over de hel? Zijn we er als kerk helemaal zeker van dat we Paulus goed begrepen hebben? Is de smalle weg wel de breedst gedragen visie?

Ik merk dat jullie enorm ‘verliefd’ zijn op deze visie, je hebt iets geweldigs ontdekt. Helaas maakt liefde volgens het gezegde ook blind, zodat je niet meer open staat voor andere argumenten. Zo ervaar ik dat bij jullie. Vandaar mijn zorg en verdriet.

Dat we niet licht van onze nieuwe inzichten afwijken heeft niet zozeer te maken met verliefdheid, maar met bekendheid. We weten waar we vandaan komen. Ons omdenken is niet gefundeerd op een gebrek aan informatie van de gebruikelijke visie, maar op nieuwe informatie over een alternatieve visie.

Over jouw zorgen en verdriet: wij ervaren juist een vrede en vertrouwen als nooit tevoren. We kunnen toch niet sturen op jouw gemoed? We horen je zorgen en zijn blij je zo met ons begaan bent. Daarin merken we de liefde van jou voor ons. We hopen dat jij ook onze liefde hoort. Want al zijn onze woorden soms scherp, dat is omdat het ons raakt. We willen graag in gesprek blijven, maar dan op gelijke grond. Gewoon van mens tot mens. Vanuit het besef dat we allemaal “door een spiegel, in raadselen” zien. Dat we elkaar nodig hebben om de breedte en lengte en hoogte en diepte te vatten. We gaan onze eigen weg, niet uit een hang naar onderscheiding, maar vanuit oprechte overtuiging. Net als jij. Daarin zijn we elkaars gelijke. Laten we elkaar dan ook zo benaderen.

Hou toch op met deze onzin. Het is een grote dwaalleer! Wat jullie geloven is onverenigbaar met het christelijke geloof. We zijn nu niet meer een!

Zijn we echt zo verschillend gaan denken? Laten we eens kijken naar de overeenkomsten. Over de volgende punten zijn we het eens:

God houdt van de hele wereld
Jezus kwam als Redder van de hele wereld
Hij stierf voor de zonden van de hele wereld
Hij stond op uit de dood
Als je in Hem gelooft heb je eeuwig leven
Als je niet gelooft ga (of ben) je verloren

Waar we het niet meer over eens zijn is:

Verloren gaan is hetzelfde als de hel
Dat is de eindstand, daar houdt het op
Onze vrije wil is bepalend waar wij zullen zijn

Als iemand jou zou vragen wat de kern van het Evangelie is, welke punten noem je dan? Allemaal items uit de eerste zes, toch? Het gaat om Jezus’ volbrachte werk! Dat geloven we beide. Laten we elkaar dan daar ontmoeten. En laten we verhinderen dat de oneensheid over die laatste drie punten ons uit elkaar drijft.

<< vorige  volgende >>
  1. Anke / jun 10 2013

    Hoi Goswin, ik vind dat je weer uitstekend geantwoord hebt! Juist het feit dat God in de bijbel altijd de overwinning behaalt met een zwakke minderheid was voor mij een heel sterk argument om te blijven wandelen op de weg die ik zes jaar geleden ingeslagen ben. Maar ik moet eigenlijk zeggen: die mij zes jaar geleden gewezen werd! En wat een prachtig uitzicht heb ik inmiddels!

  2. Hans en Sandra / jun 15 2013

    Hoi Goswin,

    We vinden alles heel mooi verwoord! Echt heel liefdevol en respectvol. Jammer dat dat vaak niet begrepen wordt door onze vroegere kerk.
    Meestal zegt de kerk zelf dat zij zoekt naar wegen die elkaar verbinden, zoals zij doen met Katholieken , Evangelischen of zelfs Islamieten! Helaas zoekt zij die niet met mensen die erop vertrouwen dat God Zelf alles uitwerkt naar de raad van Zijn Wil.
    Ga zo door, Goswin. Hartelijke groet, Hans en Sandra

reageer