Skip to content

eeuw-ig

Dit is het tweede deel van een serie over geloof en eeuwig leven. Klik hier voor het eerste artikel.

Zoals je in het vorige artikel kon zien, strookt de betekenis die we doorgaans aan het woord ‘eeuwig’ verlenen niet met het bijbelse gebruik ervan. We zagen dat het woord in de genoemde passages zowel een begin als een eind heeft. Eeuw-ig is misschien de meest vanzelfsprekende manier om het woord te begrijpen – waarbij eeuw niet als ‘honderd jaar’ begrepen moet worden, maar als ‘tijdperk van onbepaalde lengte’.

De woorden ‘eeuwig’ en ‘eeuwigheid’ zijn vertalingen van het Griekse ‘aion’ en haar vervoeging ‘aionios’ in het Nieuwe Testament en het Hebreeuwse woord ‘olam’ in het Oude Testament. Anderen zijn beter gekwalificeerd de finesses van dit woord en haar plaats in de bijbel uit te leggen, dus ik verwijs je naar enkele bronnen. Voor een idee waar de aionen worden vermeld in de bijbel en hoe ze gerangschikt kunnen worden, lees het artikel van R.C. Condon. Voor meer bewijs dat deze woorden in de bijbel, maar ook in de vroegkerkelijke geschiedenis niet eeuwig betekenden, zie de artikelen van D. Sielaff en L. Abbott. Al deze artikelen zijn vertaald vanuit het Engels door Het Beste Nieuws.

Lang niet alles wat de bijbel te vertellen heeft over de eeuwen zul je ontdekken door eeuwig of eeuwigheid te vervangen met eeuw-ig. In veel situaties zou ‘eeuwig’, in de betekenis van ‘oneindig’, onbegrijpelijke bijbelteksten opleveren. Vandaar dat er soms gekozen is om andere vertaalwoorden te gebruiken, met als gevolg dat volledig verhuld wordt dat de bijbel spreekt van tijd of van de eeuwen. Kijk maar eens naar de volgende passages (ik heb steeds de transliteratie ‘aion’ of ‘aionen’ ingevoegd om te tonen hoe het er stond).

Nadat God eertijds vele malen en op vele wijzen tot de vaderen gesproken had in de profeten,
heeft Hij nu in het laatst der dagen tot ons gesproken in de Zoon, die Hij gesteld heeft tot erfgenaam van alle dingen, door wie Hij ook de wereld [aionen] geschapen heeft. – Heb. 1:1,2

Zie ook Heb. 11:3 waar dezelfde vertaalvrijheid genomen is. Een meervoudige tijdsaanduiding is veranderd in het enkelvoudige woord ‘wereld’.

naar het eeuwige voornemen [voornemen van de aionen], dat Hij in Christus Jezus, onze Here, heeft uitgevoerd, – Ef. 3:11

Hier is op een gelijke wijze een meervoudsterm veranderd in een enkelvoudig ‘eeuwig’. In sommige gevallen is gekozen het woord ‘aion’ wél over te zetten met ‘eeuw’, geheel in strijd met de eigen overtuiging dat het eeuwig, dat is oneindig, zou betekenen.

En Jezus zeide tot hen: De kinderen dezer eeuw [aion] huwen en worden ten huwelijk genomen, maar die waardig gekeurd zijn deel te verkrijgen aan die eeuw [aion] en aan de opstanding uit de doden, huwen niet en worden niet ten huwelijk genomen. – Luk. 20:34,35

En soms dwingt de context dat er nóg een nieuw woord wordt geïntroduceerd.

waarin gij vroeger gewandeld hebt overeenkomstig de loop [aion] dezer wereld, overeenkomstig de overste van de macht der lucht, van de geest, die thans werkzaam is in de kinderen der ongehoorzaamheid, – Ef. 2:2

Het woord ‘eeuwigheid’ zou hier onzinnig zijn en het woord ‘wereld’ was al bezet. De Statenvertaling heeft hier ‘eeuw’, en de NBV heeft er van gemaakt “god van deze wereld”.

Het wordt helemaal mistig wanneer het woord ‘aion’ meer dan eens in een tekst voor komt.

Hem zij de heerlijkheid in de gemeente en in Christus Jezus tot in alle geslachten, van eeuwigheid tot eeuwigheid [aion van de aionen]! Amen. – Ef. 3:21

Hem, de alleen wijze God, zij, door Jezus Christus, de heerlijkheid in alle eeuwigheid [aionen van de aionen]! Amen. – Rom. 16:27

En de zevende engel blies de bazuin en luide stemmen klonken in de hemel, zeggende: Het koningschap over de wereld is gekomen aan onze Here en aan zijn Gezalfde, en Hij zal als koning heersen tot in alle eeuwigheden [aionen van de aionen]. – Op. 11:15

Van de eigen definitie van eeuwig als altijddurend wordt ook hier afgeweken in een soort poëtische climax van meerdere eeuwigheden, die de traditionele definitie ondermijnt en de originele tekst volledig verduistert.

Om duidelijk zicht te krijgen op de eeuwen en de wijze waarop de bijbel spreekt over de tijden zul je een concordantie moeten raadplegen. Hierin worden voor elk Grieks woord in het Nieuwe Testament de tekstplaatsen en vertaalkeuzes opgesomd. Je zou de teksten in je bijbel kunnen markeren, of je zou – als je de Engelse taal goed machtig bent – een exemplaar van de Concordant Literal New Testament kunnen aanschaffen. Dit is een bijbelvertaling waar indien mogelijk concordant en consequent is vertaald. Eén Grieks woord heeft één (in sommige gevallen enkele) Engelse vertaalwoorden, maar deze Engelse woorden worden nergens anders hergebruikt. Je kunt er zeker van zijn dat wanneer de CLNT twee keer hetzelfde woord gebruikt er ook twee keer het zelfde Griekse woord stond.

Een veelgehoord bezwaar tegen de concordante vertaalmethode is dat de veelkleurigheid van een Grieks woord nooit precies gedekt kan worden door één vertaalwoord. Dat is ook zo. Er treedt een zekere verschraling van de veelkleurigheid op die, zo meende de vertaler A.E. Knoch, ruimschoots wordt gecompenseerd door de consistentie en transparantie van het resultaat. Bovendien, argumenteerde hij, wanneer we geloven dat de bijbel zichzelf uitlegt en zichzelf tot referentie dient, dan zal bij veelvuldig lezen van de concordante tekst de veelkleurigheid vanzelf in de Engelse woorden terugkeren. Immers, de andere passages die dezelfde woorden gebruiken (en dus kleuren) worden de lezer ook bekend, en kunnen voor de nuancering zorgen. Zijn motto was: gebruik bepaalt betekenis, en hij heeft die zienswijze maximaal uitgenut in de CLNT.

<< vorige volgende >>
reageer