Skip to content

transparant

Dit is het tweede deel van een serie over bijbelvertaling. Klik hier voor het eerste artikel.

Ik wil geenszins de indruk wekken dat de Concordant Version een mechanische overzetting is geweest, zoals een vertaling door Babelfish of Google Translate zou opleveren. Met een aaneenschakeling van concordante vertaalwoorden ben je er nog niet. Er moet toegevoegd, gevariëerd of gesuggereerd worden om er begrijpelijk Engels van te maken. De makers van de Concordant Version zijn zich hier terdege van bewust. Talloze jaargangen van hun tweemaandelijkse tijdschrift zijn grotendeels gewijd geweest aan de verantwoording van bepaalde vertaalkeuzes. Open en eerlijk over de mogelijke visies en redeneringen en worstelend met de beperkingen van taal en cultuur.

Het volgende citaat is tekenend voor de houding van de vertalers in dezen (eigen vertaling):

[…] we hebben besloten onze persoonlijke concepten uit de controverse te houden door het woord geest niet met een hoofdletter te schrijven in de diverse tekstplaatsen. Dit zou niet als een symptoom van oneerbiedigheid naar Gods Heilige Geest beschouwd moeten worden, maar als een teken van onze eigen incompetentie om het probleem [van onderscheiden welke geest in de tekst wordt bedoeld, GdB] tot een bevredigende oplossing te brengen, zonder onze eigen mening te injecteren, en op deze manier afbreuk te doen aan de lof van Zijn heerlijkheid. [bron]

Er zijn woorden toegevoegd of weggelaten, tussenvoegsels of verbindingswoorden geïntroduceerd om de verstaanbaarheid te vergroten. Maar dit alles met de grootst mogelijke zorg en transparantie. De woorden die in de grondtekst staan zijn allen vetgedrukt, en de eigen toevoegingen niet. Zo is in één oogopslag duidelijk welke termen de vertalers geïntroduceerd hebben, dus welk deel van de tekst in feite interpretatie is en welke inspiratie. Wanneer er van de primaire betekenis wordt afgeweken omwille van de leesbaarheid is in superscript weergegeven wat er oorspronkelijk stond. Tenslotte zijn de Griekse werkwoordsvormen met symbolen in superscript weergegeven om de reikwijdte van het oorspronkelijke werkwoord niet te verliezen door de beperkingen die de Engelse taal introduceert.

Je moet het zien om te begrijpen wat ik bedoel, dus ik laat je een klein stukje zien van hoe de vertaling er uit ziet. De volgende passage is uit Romeinen 3:

Je ziet dat er diverse symbolen bij de woorden staan om betere doorkijk te bieden naar de originele Griekse woorden. Ook zie je hoe de eigen toevoegingen onderscheiden kunnen worden van de feitelijk in de grondtekst gevonden woorden door de dikte van de letters – al wordt dat enigszins vervaagd door de grove pixels. Deze passage is trouwens een mieters interessant stuk tekst waar de Concordant Version verbanden toont die de meeste vertalingen zijn verloren gegaan.

Romeinen 3:22,23 toont de bijbelse causaliteit van geloven: Jezus heeft in God geloofd, tijdens zijn leven en in gehoorzaamheid tot de dood, voor allen en over allen die geloven. De Statenvertaling geeft het ook zo weer. Deze weergave ligt in het verlengde van Romeinen 1:17 waar staat dat de rechtvaardigheid van God in het Evangelie wordt geopenbaard uit geloof [dat van Jezus] tot geloof [dat van ons]. De transparante weergave van Concordant Version geeft je, zonder in de Griekse grondtekst of de concordanties te hoeven duiken, de mogelijkheid om te zien wat er stond en wat er is toegevoegd om er leesbaar Engels van te maken – en om het resultaat te waarderen. Je ziet dus dat de Statenvertaling er een behoorlijk goede weergave van heeft gemaakt. Om je het contrast te laten zien met een vertaling die graag aangenaam Nederlands wil spreken, wil ik je de weergave van de NBV tonen van deze twee schriftplaatsen.

God schenkt vrijspraak aan allen die in Jezus Christus geloven. En er is geen onderscheid. – Rom. 3:22 NBV
In het evangelie openbaart zich dat God enkel en alleen wie gelooft als rechtvaardige aanneemt, zoals ook geschreven staat: ‘De rechtvaardige zal leven door geloof.’ Rom. 1:17 NBV

De connectie met Jezus’ geloof is volledig verdwenen. Alles lijkt ineens geheel afhankelijk van ons eigen geloof. Dat dat een wankelere basis is om je vertrouwen op te stellen dan op Jezus’ geloof, hoef ik denk ik niet uit te leggen. Ik wil geenszins de NBV afdoen als een slechte vertaling (ik gebruik ‘m veel voor de verhalen uit het Oude Testament). Maar voor een goed zicht op de bijbelse verbanden en voor de vorming van je theologie ben je beter af met een vertaling die minder interpreteert en gewoon representeert. In de meeste gevallen is de Statenvertaling een goede, zij het archaïsche, weergave. Maar zoals je uit mijn betoog zult hebben begrepen: ik ben helemaal gecharmeerd van de Concordant Version.

<< vorige volgende >>
reageer