Skip to content

kritische noten

He goswindeboer.nl! Ben je bijna uitgemijmerd, met je ongeoorloofde, onverantwoorde en onhoudbare Paulus propaganda? Sla anders de evangeliën er eens op na, en zie eens wat Jezus zegt over redding en verloren gaan. Zou de Zoon van God niet ons niet kennis uit eerste hand hebben gegeven? Als het zo simpel is als jij het voorstelt, dan had Jezus toch niet hoeven komen? Het ‘allen’ van Paulus kan niet ‘iedereen’ betekenen, want Jezus ziet meer dan een enkeling verloren gaan, niet op de smalle weg blijven, bij de bokken geschaard of in de hel geworpen worden. Jezus, en in feite de gehele bijbel bepaalt de context waarin we Paulus moeten begrijpen. Als je dat niet snapt, maak je van de bijbel een pretletter en ga je aan de haal met Paulus – getuige jouw weblog. Dan degradeer je het Woord van God tot een of ander zwijmelverhaal met een zoete ontknoping, en ondermijn je de ernst van de boodschap. Waarom nog evangeliseren als toch alles goed komt? Stop toch met die doe-het-zelf-theologie-van-horen-zeggen en luister naar de vele kerkvaders en leermeesters van de kerkgeschiedenis die de inhoud van de schriften heel wat beter kenden dan jij!

Dergelijke tirades zijn het onvermijdelijke gevolg van het nemen van Paulus’ woorden zoals ze er staan. Want, zo wordt geredeneerd, Paulus staat niet alleen – hij is slechts de laatste in een lange rij van bijbelschrijvers. Zijn boodschap apart beschouwen is een directe veronachtzaming van het feit dat hij in de bijbel – het gehele boek – is opgenomen. Het bovenstaande is een compilatie van tegenwerpingen die mij of andere gelijkgestemden voor de voeten worden geworpen. En de eerlijkheid gebiedt te zeggen: enkele jaren geleden had ik zelf zo’n vurige veroordeling kunnen schrijven. Ik wil eens enkele argumenten nader bezien en mijn gedachten erover met je delen.

Jezus groter dan Paulus
Dikwijls wordt er zo gedacht wanneer er schijnbare tegenstrijdigheden in de bijbel gevonden worden. Als Jezus één ding zegt en Paulus een ander, dan krijgt Jezus gelijk. Hij was immers de Zoon van God. Als de heren het niet eens zijn, zal Paulus er wel naast zitten, of we moeten de woorden van Paulus nuanceren binnen de context die Jezus ons biedt.

Maar wie was het die Paulus zijn boodschap gaf? Was het niet dezelfde Jezus (Hand 9:3-6, Gal. 1:15-17)? Zeg je dan niet in feite dat Jezus Zichzelf tegenspreekt? Wat is er gebeurd dat Paulus zo een ander geluid laat horen dan Jezus tijdens Zijn eigen bediening? Om maar een paar dingen te noemen: Jezus is in de tussentijd gestorven, begraven en weer opgestaan, opgevaren ten hemel, de Joden hebben het aanstaande Koninkrijk verworpen, en pas dan komt Paulus in beeld met zijn boodschap aan de heidenen! Als je al deze dingen veronachtzaamt kun je menen dat Jezus’ woorden gelijk zouden moeten zijn aan die van Paulus. Als je deze dingen wél beschouwt, wordt het plausibel dat de verheerlijkte Jezus, die de dood heeft overwonnen, is opgestaan, zijn missie heeft volbracht en zijn rechtmatige plaats aan de rechterhand van de Vader heeft ingenomen een andere, rijkere boodschap laat horen dan de Jezus hier op aarde – die alles nog voor Zich had. De Jezus die Zelf zei dat Hij alleen kwam voor de verloren schapen van het volk Israël. De Goddelijke Geschiedenis is een hoofdstuk verder ten tijde van Paulus – je mist een hoop als je niet meebladert!

De bijbel dient Paulus tot context, zeker. Maar niet als een statisch raamwerk van universele geldigheid! De bijbel is een progressieve openbaring van Gods Plan, voortschrijdend in inzicht maar ook in reikwijdte. Paulus zag meer dan de apostelen, die weer meer zagen dan de profeten, die weer meer zagen dan Noach en Adam. Als je dat niet begrijpt zou je maar zo bij Simson te rade kunnen gaan om te zien wat je met je opponenten zou moeten aanvangen, of bij Aäron voor de inhoud van de liturgie. Sterker nog, als je de gehele bijbel gelijke geldigheid toeschrijft voor vandaag, zeg jij in feite dat Jezus’ komst geen enkel verschil heeft gemaakt!

Jezus had niet hoeven komen
Wat? Hoe kun je mij zoiets in de mond leggen na alles wat ik tot nu toe heb gezegd? Is niet alles wat ik schrijf juist dankzij Jezus’ komst en volbrachte werk? De redding van allen is niet buiten Jezus om, maar juist door Hem heen! Je laat het klinken alsof Jezus werk ons tot een uitdaging dient, een proeve van bekwaamheid, terwijl onze onbekwaamheid juist de reden was dat Hij kwam. Laten we het eens omdraaien. Jij beweert dat, ondanks de komst van Jezus en zijn volbrachte werk, nog steeds mensen voor altijd verloren zullen gaan. De herder die in de gelijkenis zijn verloren schaapjes tot de laatste zoekt en vindt, moet er bij de menselijke kudde helaas enkelen laten gaan, omdat ze gewoon niet gered willen worden. Zijn werk is niet af, nee ons geloof maakt het compleet. Pas als je gelooft is de redding effectief. Jouw werk is nietig in vergelijking met dat van Jezus – aan Hem alle eer – maar feit blijft dat jouw bijdrage je zeker stelt van de hemel. Niet Jezus’ werk alleen.

Is jouw geloof je uiteindelijk niet ook van God gegeven, opdat niemand roeme (Ef. 2:8,9). De issue is niet of Jezus wel of niet nodig was, nee als je heel eerlijk bent is de kwestie of jij nodig bent. Jij vindt van wel. Ik durf te beweren dat Jezus alleen de Redder van de wereld is, ook van jou.

de ernst van de boodschap
Dat klopt, de bijbel is ernstig. Gruwelijk en grotesk bij tijden. Maar ik weet waar je heen wilt. Je mist de hel in mijn verhaal. Echte bekering kan toch niet tot stand komen zonder zondebesef en gedegen kennis van de gevolgen van een goddeloos bestaan? God is een God van liefde, akkoord, maar Hij is ook rechtvaardig. Er staat zelfs dat het vreselijk is om in de handen van de Levende God te vallen (Heb. 10:31).

Niets van wat ik beweer komt uit mijn eigen wens of gedachte. Ik citeer wat God over mij zegt, over de mensheid als geheel, bij monde van Paulus – naar eigen zeggen de apostel en leraar van de heidenen, types zoals jij en ik. Is het je wel eens opgevallen dat vrijwel alle krasse taal over hel en vernietiging geuit is tegen de Joden, en dan zelfs bijna uitsluitend tegen de religieuze elite? Paulus verkondigde het Evangelie aan de heidenen, maar hij verzuimde de hel ook maar één keer te noemen. Terwijl hij van zichzelf zegt niet nagelaten te hebben de gehele Goddelijke raad te verkondigen (Hand. 20:27). Zouden wij het beter weten dan Paulus? Als de hel een basisingrediënt van gebalanceerde verkondiging zou zijn, zouden we dan niet van Paulus verwachten dat hij het ons in al zijn brieven voordoet?

Het klopt dat er ernstige tijden staan aan te breken. Maar stop niet met lezen bij de oordelen! Stop zelfs niet aan het eind van Openbaringen, want 1 Kor. 15 vertelt je wat daarná nog staat te gebeuren. Straf en oordeel hebben nooit het laatste woord in de bijbel. Onze verkondiging zou daar niet van mogen afwijken! Dat het lastig is om deze horizon in zicht te houden bij het lezen van de bijbel ligt deels aan de ongelukkige vertaalkeuzes rondom het woord ‘eeuwig’, onder andere. Lees eens mijn voorgaande berichten ‘hoe lang‘, ‘eeuw-ig‘ en ‘verwarring‘ en bedenk of je dan nog steeds wilt beweren dat eeuwig betekent ‘zonder einde’.

waarom nog evangeliseren?
Dat is een goede vraag. Ik denk dat je je er aan voorafgaand zou mogen afvragen wat dan precies het evangelie, de blijde boodschap, is. Wederom: kijk naar Paulus. Hij is het uiteindelijk die het meest onomwonden beweert dat allen gered worden. Maakte dat hem lui? Zorgde het ervoor dat hij op zijn tweezits in Tarsus bleef zitten, gezapig en gerustgesteld? Nee, vervuld van de boodschap dat allen gered zullen worden heeft hij meer geijverd dan wie dan ook (1 Kor. 15:10)! Waarom evangeliseren? Omdat Paulus dat ook deed. En als je dan toch naar Paulus kijkt, zie dan ook eens hoe hij zijn verkondiging deed. Stelde hij een ultimatum – geloof of sterf? Presenteerde hij het als een uitdaging? Of verkondigde hij een uitzicht, een horizon die alle andere omvat en richting geeft aan al wat er is gebeurd en nog staat te gebeuren?

er zijn slimmere mensen dan jij
Dat klopt, en daar baal ik wel eens van. Wat zou ik graag alles snappen wat ik lees. De bijbel kunnen memoriseren in één keer. Verbanden zien in stijl en woordkeuze, connecties met cultuur en historie, archeologie of etymologie. Maar mij is dat niet gegeven. Ik werk met wat ik heb, en vertrouw erop dat dat voldoende is om te begrijpen wat God wil dat ik begrijp. Lees de bijbel er op na: is intellect of geletterdheid ooit als voorwaarde genoemd voor het begrijpen van God? Of is het vaak juist een hindernis? Presenteerde Jezus de kopstukken of de kinderen als ideale voedingsbodem voor zijn onderwijs?

De religieuze elite van Jezus’ dagen, de theologen en geleerden van weleer, waren de leiders van het volk. Zij zouden de Israëlieten moeten onderwijzen over God en zijn gebod. Was Jezus onder de indruk van hun functioneren? Feliciteerde hij hen met hun scherpe verstand en feilloze inzicht?

Je doet het lijken alsof de huidige christelijke visie een uniform manifesto is dat de tand des tijds ongehavend heeft doorstaan. Maar als je eerlijk bent, bestaat dé christelijke visie niet. Er zijn er legio! Dat is altijd zo geweest. De tegenstellingen zijn tegenwoordig bijvoorbeeld te vinden in de voorbeschikking versus vrije wil, kinder- of volwassendoop en wel of niet de vrouw in het ambt. Maar de geloofsbelijdenissen van nu zijn de twistpunten van vroeger. De goddelijke natuur van Christus, de drie-eenheid of de eeuwige bestemming van de mensen stonden allemaal eens open voor discussie. En tot 500 na Christus waren vier van de zes (!) stromingen overtuigd dat alle mensen gered zullen worden, dat Jezus werk uiteindelijk zijn uitwerking niet zal missen – voor niemand. En weet je hoe we aan onze tegenwoordige visie op eeuwige foltering en uitzichtloze ellende voor de ongelovigen zijn gekomen? Per theologisch debat? Met meerderheid van stemmen? Na gedegen bijbelonderzoek? Door een algemeen geestelijk ontwaken? Nee, per keizerlijk decreet! Je kunt de menselijke geschiedenis nog zo oppoetsen, glimmen zal ze nooit. Niet vóór Jezus, niet ná Jezus. De enige glinstering is afkomstig van Jezus, de blinkende Morgenster. En pas wanneer Hij het roer overneemt, zal er geschiedenis geschreven worden die de zonder schaamrood verhaald kan worden.

Nee, leer van Jezus als Hij zegt: wees als de kinderen. Onze dochter toont mij dagelijks hoe dat moet. Wanneer er wat stuk gaat zegt ze: “papa kan het wel weer maken”. Volgens mij is dat de mooiste samenvatting die je van de bijbel kunt maken: al is de schepping nog zo gebroken, Papa kan het wel weer maken!

  1. boukje / mrt 30 2010

    Mooi, heel duidelijk verwoord….het Evangelie is zo prachtig, het is zo jammer dat zoveel christenen dit niet willen/kunnen inzien…..Wat heerlijk om te weten dat onze Papa alles nieuw zal maken.

reageer