Skip to content

allen is absoluut

Dit is het laatste deel van een serie over perspectieven. Klik hier voor het eerste artikel.

Ik hoop dat je een absolute uitspraak kunt onderscheiden van een relatieve, na deze serie. We zijn een heel eind gekomen in de (h)erkenning van deze gelaagdheid in de bijbel. De bijbel bestaat voor het grootste deel uit relatieve passages. En dat is ook logisch, want zo denken en leven wij. Alles wat wij ervaren is gerelateerd aan andere gebeurtenissen, aan mensen om ons heen en aan onze eigen gesteldheid, karakter, temperament en geschiedenis.

Maar als we ook de absolute teksten relatief gaan lezen, komen we in de problemen. Dan begint de bijbel zichzelf tegen te spreken. Dan menen we dat we God kunnen overreden als we maar met genoeg mensen lang genoeg vragen. En natuurlijk vanuit een rein en zuiver geweten. Immers, Mozes kon het ook (Ex. 32:10-14). En ook anderen hebben God kunnen verbidden. Maar tegelijkertijd zien we dat God geen berouw heeft zoals mensen (1 Sam. 15:29). Of dat Hij zou omkeren op Zijn schreden (Jak. 1:17). Of dat er ook maar iemand Hem tot raadsheer zou zijn (Jes. 40:13). Hoe kan dit nu allebei in de bijbel staan? Kunnen we God nu verbidden, of niet? Of is verbidden een relatieve term?

God spreekt vaak tot ons in relatieve termen (anthropomorfisme – zie dit artikel). Hij spreekt als het ware in “onze taal”, op ons niveau. Maar er is een hoger niveau. Er is gelaagdheid. Mozes liet God niet écht afwijken van zijn Plan. God wist wat Mozes zou antwoorden en daar stuurde Hij op aan. Immers, God weet alles. Hij kende Mozes al vanaf de moederschoot. Hij had Mozes gevormd. Hij kende hem beter dan hijzelf. God wilde dat Mozes zo zou antwoorden. Mozes leerde daar God kennen – hij antwoordde naar Gods hart. Hij raakte de kern van het evangelie: dat één bereid is te sterven voor allen.

Ik wil je hieronder nog enkele absolute teksten laten zien die ik al eens meer heb getoond. Maar ze zijn zo belangrijk dat ze niet vaak genoeg herhaald kunnen worden. En stel je bij het lezen van deze teksten de volgende vraag: verandert de betekenis als ik er op een andere manier naar kijk? Heb ik of welk ander mens dan ook invloed op de inhoud met mijn gedachten, geloof of gedrag? Of is dit inderdaad een absolute uitspraak.

Want evenals in Adam allen sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden.
– 1 Kor. 15:22
Derhalve, gelijk het door één daad van overtreding voor alle mensen tot veroordeling gekomen is, zo komt het ook door één daad van gerechtigheid voor alle mensen tot rechtvaardiging ten leven.
– Rom. 5:18
Twee personen, twee daden, twee consequenties. De allen in kwestie zijn de allen die in Adam tot veroordeling gekomen zijn en sterven. Is iemand uitgezonderd? Diezelfde allen worden in Christus levendgemaakt en gerechtvaardigd. Een simpele gelijkstelling, te zien aan de woorden “evenals” en “gelijk … zo”. De gangbare zienswijze is dat “in Christus allen” moet worden gelezen als “allen in Christus”. Dat de gelijkstelling niet over aantallen gaat, maar over lidmaatschap. De eerste “allen” zijn zij horen bij de groep van Adam, de tweede “allen” zij die horen bij de groep van Christus. Maar daarvoor moeten we de tekst aanpassen aan de theologie. Er staat “in Christus allen”. Zullen we maar blijven bij wat er staat?
[God] die wil, dat alle mensen behouden worden en tot erkentenis der waarheid komen – 1 Tim. 2:4
Want hiertoe arbeiden wij ook, en worden versmaad, omdat wij gehoopt hebben op den levenden God, Die een Behouder is aller mensen, maar allermeest der gelovigen. – 1 Tim. 4:10 SV
Staat hier iets waar onze wil invloed op heeft? Zal iets wat God wil uiteindelijk mislukken omdat wij niet willen? Wij worden geacht te geloven dat God de redder is van uitsluitend de gelovigen. Maar er staat “allermeest” van de gelovigen. Wederom, zullen we dat maar gewoon laten staan?
en door Hem, vrede gemaakt hebbende door het bloed zijns kruises, alle dingen weder met Zich te verzoenen, door Hem, hetzij wat op de aarde, hetzij wat in de hemelen is. – Kol. 1:20
Daarom heeft God Hem ook uitermate verhoogd en Hem de naam boven alle naam geschonken, opdat in de naam van Jezus zich alle knie zou buigen van hen, die in de hemel en die op de aarde en die onder de aarde zijn, en alle tong zou belijden: Jezus Christus is Here, tot eer van God, de Vader! – Fil. 2:9-11

Is iets of iemand uitgezonderd? Kan iets wat wij doen ervoor zorgen dat we uiteindelijk niet bij de “alle dingen”, of de “elke knie” zullen horen? De gebruikelijke lezing is dat sommige knieën een ‘knikje’ moeten krijgen. Dat sommige mensen met tegenzin en misschien zelfs met de hak op de nek zullen knielen – in hun vijandige staat. Misschien tussen hun tanden door sissend dat Jezus de Here is. Maar strekt dat God, de Vader tot eer (het laatste stukje van het vers)?

Kijk eens naar 1 Kor. 15. Misschien wel het meest weidse panorama dat de bijbel biedt. Daar staat wat het betekent dat allen aan Hem onderworpen zullen zijn.

want alles heeft Hij aan zijn voeten onderworpen. […] Wanneer alles Hem onderworpen is, zal ook de Zoon zelf Zich aan Hem onderwerpen, die Hem alles onderworpen heeft, opdat God zij alles in allen. – 1 Kor. 15:27,28

Het “aan zijn voeten onderwerpen” heeft een wat militaire klank gekregen in de loop der eeuwen. Maar in het volgende vers staat dat ook Jezus zich zal onderwerpen. Precies het zelfde woord! Kan iemand zich voorstellen dat Jezus Zich onwillig zal onderwerpen? Moet Hij gedwongen worden? Nee toch! Wat maakt dat we dan in het vers ervoor bij het zelfde woord wél weerstand en dwang lezen? De tekst van deze passage, of de mensen die we kennen? Mensen die ammenooitniet zullen knielen. Die niets van God moeten hebben. Of mensen die zo goddeloos leven dat we ons een instemmend knielen gewoonweg niet kunnen voorstellen. Met andere woorden, gaat het hier om wat Jezus zal doen, of hebben mensen ook invloed op de wijze waarop deze onderwerping zal plaatsvinden. Is dit een relatieve uitspraak? Of is “allen” ook hier absoluut?

Het is nooit verstandig Gods woord af te meten aan de zichtbare omstandigheden. Dat is nu juist de essentie van geloven: het niet zien! Als je mij zou vragen of ik op basis van de huidige stand van zaken zou geloven dat iedereen zich eens gewillig zal onderwerpen aan God, zou ik volmondig “nee” antwoorden. Maar we geloven niet in de omstandigheden, toch? We geloven ook niet in de bekwaamheid van de mensheid. We geloven in God. In Hem voor Wie niets onmogelijk is. Ja, en dan is dus alles mogelijk. Zelfs een ommekeer van de meest hardnekkige schepselen.

Nogmaals: veel van de bijbel is relatief geschreven. Deze absolute teksten kun je gebruiken als horizon, als getuige van Gods bekwaamheid. Niet om passief te wachten op Zijn volgende move, maar om als houvast te dienen bij je doen en laten. Al zien we er nog niets van om ons heen, en al lijkt al onze inspanning, evangelisatie en gebed voor niets, God werkt ergens naar toe. Zal Hij de klus klaren? Absoluut!

  1. André Piet / mei 19 2011

    Zeer verhelderende artikelen over relatief en absoluut!
    Goed duidelijk gemaakt en geen speld tussen te krijgen.

    Vormgeving en woordkeuze: een 10!

  2. pietsje / mei 22 2011

    Hoi Goswin,

    Super stukje, wat hebben we toch een liefdevolle geduldige Vader hé.

reageer