Skip to content

koffie verkeerd?

Niet alle reacties die we hebben gekregen sinds ons vertrek uit de kerk waren woordelijk. Eén van de meer onthutsende was die van een geweigerd bezoek. We wilden een lang geleden gemaakte koffie-afspraak nakomen, maar de ontvangende partij had gehoord van onze geloofswending. We waren niet meer welkom. Een passage uit 2 Johannes werd aangehaald om de dichte deur te motiveren.

Nu wil ik vooraf duidelijk stellen dat ik de intentie zeer waardeer. Het is een praktische uiting van de oprechte wens te gehoorzamen aan de aansporingen uit de bijbel. Ook wanneer dat tot vervelende situaties leidt. Maar is dit wat Johannes bedoelt? Is koffie verkeerd? Ik wil je laten zien dat de tekst niet over koffie gaat, als je het mij vraagt.

De kerntekst in deze kwestie is 2 Johannes vers 10:

Indien iemand tot u komt en deze leer niet brengt, ontvangt hem niet in uw huis en heet hem niet welkom. – 2 Joh. 1:10

Met alleen deze tekst in de hand zou je een gesloten deur kunnen rechtvaardigen. Je zou “deze leer” kunnen lezen als “mijn leer”, of “de leer van mijn gemeente” of nog algemener “de geaccepteerde visie van de christelijke kerk” en ieder die anders denkt buiten de deur houden. Maar zoals ik in de voorgaande studies ook heb laten zien, een tekst vindt zijn betekenis niet in ons eigen denkkader of belevingswereld. We moeten proberen te begrijpen wat we lezen, niet slechts lezen wat we begrijpen. De woorden vooraf, de historische setting, de geadresseerde en soms zelfs de naam van de schrijver zijn van belang voor de betekenis. De omliggende tekst (ik noem het graag omtekst) hebben we nodig om te zien wat Johannes wil zeggen.

omtekst

Het is maar een korte brief, dus laten we gewoon vanaf het begin beginnen. Klik met je muiswiel op deze link om de brief in vier vertalingen in een tabblad bij de hand te hebben. Johannes opent met de adressering. Hij schrijft aan een vrouw en haar kinderen, dus niet beslist aan een gemeente of gezelschap. Let wel: de brief kan wel zo’n groot toepassingsgebied hebben, maar dat moet blijken uit het vervolg – nu weten we alleen nog dat deze brief aan haar gericht is.

Na de aanhef, zegen en inleiding geeft Johannes de aanleiding van de brief:

Want er zijn vele misleiders uitgegaan in de wereld, die de komst van Jezus Christus in het vlees niet belijden. Dit is de misleider en de antichrist. – 2 Joh. 1:7

Dus daarom vond Johannes het nodig haar te schrijven en te waarschuwen. Er gingen leraars rond die bedrieglijke dingen onderwezen. Ze beweerden dat Christus niet in het vlees gekomen is. En dat komt uit de koker van de misleider en de antichrist.

Vers 8 laat ons zien wat er op het spel staat.

Let op uzelf, dat gij niet verliest wat wij verricht hebben, maar uw loon ten volle ontvangt. – 2 Joh. 1:8

Het gaat dus niet om behoudenis, maar om beloning. Dit onderscheid wordt niet altijd onderkend, maar voor een goed begrip van de bijbel is het belangrijk elk woord goed te wegen.

[Merk op dat de SV spreekt van “dat wij niet verliezen […] maar een vol loon ontvangen”, dus niet het loon van haar, maar van “wij”: Johannes en de zijnen. We zouden hier dus misschien ook mogen lezen dat zij, de vrouw aan wie de brief is geschreven, het loon is van Johannes. Net zoals “het heilige volk” het loon is van Jezus, volgens Jes. 6:11,12. En vergelijkbaar met hoe Paulus de Filippenzen “mijn kroon” noemt in Fil. 4:1]

Vers 9 werd in het gesprek nog specifiek aangehaald en dan met name de vetgedrukte woorden.

Een ieder, die verder gaat en niet blijft in de leer van Christus, heeft God niet; wie in die leer blijft, deze heeft zowel de Vader als de Zoon. – 2 Joh. 1:9

Want, zo werd gezegd, ik ga verder dan Jezus. Jezus sprak van verloren gaan en hel, en ik spreek van de redding van allen. Maar niet elke vertaling heeft hier “verder gaan” (zie de verschillende vertalingen naast elkaar). Sommige geven het weer als “overtreden”. Een blik in de Concordant Version toont de weergave “everyone who is taking the lead”. Het gaat dus niet beslist om het wijder denken dan de orthodoxie, maar om het verder gaan, “over de schreef gaan”, overtreden. Of het gaat misschien om het leiding nemen, door te beginnen te onderwijzen. Hoe overtreden? Wat onderwijzen? Het staat er meteen achter: niet blijven in de leer van Christus. De leer immers, die spreekt van “de komst van Jezus in het vlees” (vs. 7).

in die dagen

Een leraar in die dagen trok rond met zijn onderwijs, net zoals de apostelen. Hij bracht zijn boodschap, en verwachtte van zijn toehoorders dat ze hem in ruil voor zijn inzichten in zijn onderhoud zouden voorzien. Denk aan voeding en onderdak en misschien zelfs kleding. Dit weten we, omdat Paulus er op wijst dat hij het verschuldigde onderhoud juist altijd heeft afgeslagen (1 Kor. 9:12-14, 2 Thes. 3:7-9). Geheel tegen het gebruik in, maar omwille van het evangelie: genade, “om niet”.

Met deze historische gegevens is het begrijpelijk dat je de deur niet moet openen voor iemand die bedrieglijke dingen leert. Immers, je ondersteunt hem in zijn bedenkelijke bediening. Het ging in die tijd niet om een bakkie leut, maar om het bieden van onderdak en levensonderhoud, voor de tijd van zijn verblijf.

En daarmee hebben we de setting bepaald waarmee we het tiende vers kunnen vatten. Ik geef het hieronder nog eens weer.

Indien iemand tot u komt en deze leer niet brengt, ontvangt hem niet in uw huis en heet hem niet welkom. – 2 Joh. 1:10

Het “deze leer” is wederom “de leer van Christus”. Niet de leer van wie gered wordt en wanneer. Of de leer van de vrije wil, of van de hel. Het ging om het weren van mensen die er hun beroep van hadden gemaakt te onderwijzen dat Jezus niet écht gestorven was voor onze zonden. En dus ook niet is opgestaan om de dood te overwinnen. Zulke mensen moest ze niet onderhouden. Ze zouden verwarring en verwijdering brengen en mogelijk de gastvrouw zelf doen dwalen (zie mijn opmerking over het loon hierboven).

Zo bezien is het volgende vers ook heel begrijpelijk.

Want wie hem welkom heet, heeft deel aan zijn boze werken. – 2 Joh. 1:11

Niet omdat een andere leer besmettelijk is – één keer de deur open doen en ongemerkt wordt ze zelf een misleider (zoals een virus met één muisklik op de computer kan komen en zich meteen verder verspreidt). Maar omdat het welkom heten betekende dat ze hen zou onderhouden. En zo dus actieve ondersteuning aan de dwaalleer zou geven.

toegepast

Als we het toepasbaar zouden willen maken in ons hedendaagse christenleven dan zouden we kunnen denken aan de Paranormaalbeurs of Derek Ogilvie (dat Schotse TV-medium dat met overleden mensen praat). Mocht zo’n evenement jouw woonplaats aandoen, dan moet je de deelnemers (of Derek) niet aanbieden dat ze zo lang bij jou mogen komen logeren. Of ze financiëel gaan sponsoren.

Kortom, koffie verkeerd? Nee, doe mij maar zwart.

reageer